Yazı Detayı
12 Ocak 2021 - Salı 10:49 Bu yazı 56 kez okundu
 
1921 HALİDE ONBAŞI ULUBORLU’DA
Bayram AYGÜN
 
 

13 Aralık 1921’de Türk Kurtuluş Savaşı kahramanı ve yazarı, Onbaşı, Öğretmen, Başhemşire, Millî mücadelenin yılmaz bayanı Halide Edip Adıvar Uluborlu’ya ziyaret eder

1Aralık.1337 (1921) tarihinde Türk Kızılay Derneğinin (Hilâli Ahmer) Isparta şubesini açar. Genç kızlara hemşire olmayı özendirmek, örnek olmak amacıyla Isparta’mıza gelir. Afyon’daki savaş cephesin den gelecek yaralıların Isparta’ mızdaki Kızılay hastanesinde tedavi edilmeleri önerisini Büyük Atatürk’e Süldürzade Isparta 1. Dönem Milletvekili Mehmed Nadir Süldür önerir. Batı cephesi kumandanı Ali Fuat Cebesoy Mustafa Kemal’den aldığı emri yerine getirir. Isparta’da bir Kızılay hastanesi açılması ile Afyon savaş cephesindeki yaralı askerlerin Isparta Kızılay hastanesinde tedavilerinin yapılması fikri uygulamaya geçirilir.

Şimdi hala ayakta olan Isparta Turan mahallesinin giriş sağ tarafta olan uzunca bir binada Kızılay hastanesi Halide Edip tarafından açılışı yapılır. Ayrıca Hükümet binası da boşaltılır; orası da hastane haline getirilir. Kızılay Hastanesi için gereken iç donanım ihtiyaçlar Mevlevihan Dede Ali Dede Efendi, Isparta Vekili Mehmed Nadir Süldür ve bazı hayırseverlerce sağlanır.

13 Aralık 1921’de Roman Yazar Milli Türk Kurtuluş Savaşı Kahramanı, Halide Edip Adıvar Uluborlu’ya gider. Yanında Kuvayı Milliye Isparta (Müdafai Hukuk Cemiyeti) Başkan yardımcısı Mevlevihan Ali Dede Efendi (Aksu) Isparta Belediye Başkanı, 1. Türkiye Büyük Millet Meclisi Isparta Milletvekili Mehmed Nedir Süldür, Isparta Rum cemaatinden, iş kadını Hayırsever Sakallı Gadina, Isparta Valisi (Mutasarrıf) Ahmet Ahmed Müfid Bey, Halide Adıvar’ın eşi (doktor) Dr. Adnan Adıvar, korumalar olmak üzere Nadir Süldür’ ün Kuleönü çiftliğinden iki at arabası, Isparta da at arabacılık yapan Aloğlu lakaplı bir cesur kahraman Alioğlu adlı sürücünün kontrolünde yazar Halide Edip ve yanındakiler Uluborlu’ya hareket ederler. Kızılay Isparta hastanesi açılmıştır. Yaralılar Afyon savaş cephesinden gece-gündüz gelmektedir.

Ispartalı at arabası sürücüsü Alioğlu (Aloğlu) Kurtuluş savaşı sırasında at arabası filosuyla ki at araba ları (Kuleönü Süldürzade çiftliğinden sağlanmış) ile Sandıklı’ya kadar Isparta’dan lojistik yardımları savaş cephesine götürmüş bir kahramandır. Dönüşte de Sandıklıya kadar Afyon’ dan getirilen yaralıları Isparta Kızılay hastanesine getirmiştir Kurtuluş Savaşı süresince. (Süldürzade Isparta Vekili ve Belediye Başkanı Mehmed Nadir Süldür’ ün günlüklerinden)

Halide Edip Hanım Uluborlu’ya Vali, Milletvekili ile birlikte niçin gittiler. Isparta Kızılay Hastanesi için Isparta halkından, genç kızlarımızdan söz konusu hastanede görev yapmak üzere çok sayıda genç kız gönüllü olurlar. Ancak Isparta medrese hocaları kadın, kızların erkek savaş yaralılarımızı (gazilerimizi) hemşire olarak çalışmalarını uygun görmezler. Hemşire olarak Isparta Kızılay hastanesinde gönüllü çalışmak isteyen aileler “din çevrelerince dışlanma” endişesiyle Kızılay hastanesine hemşire buluna maz. Bundan dolayı Uluborlu medreseleri hocaları Halide Edip’i ve heyetini Uluborlu’ya davet eder.

Uluborlu’ lu genç bayanların Isparta Kızılay hastanesinde savaş bitinceye kadar gönüllü yardımcı olabilecekleri konusunda bir atlı ulakla Halide Edip’e, heyetine ve Isparta valisine bildirilir.

Bu amaçla Yazar Halide Edip, Isparta Valisi, Milletvekili, Kuvayı Milliye Başkan yardımcısı ile heyeti Uluborlu’ ya gider. Uluborlu Namazgâh meydanında Uluborlu Medrese hocaları ile Isparta heyeti oldu ğu halde çağrı ile toplanan genç bayanlara (kar yağışına rağmen) Halide Edip Adıvar bir konuşma yapar. Çağrısı iki üç günde yerine getirilir. Isparta-Uluborlu arasında ticari ilişki içinde bulunan Ulu borlu’ lu ailelerin içinden on kadar bayan gönüllülerin Kızılay hastanesinde görev almaları sağlanır.

Ayrıca yoldaki yolculukta Halide Edip Adıvar Uluborlu sokaklarında gördüklerini, duygularını da Millet vekili ve heyetle paylaşacaktır. Uluborlu Medrese hocalarının, halkının aydın kafa yapısını övmüş. Ama başka bir ilgisini çeken üzüntüsünü de yoldakilere anlatmaktan geri durmamış.

O da Uluborlu sokaklarında Selçuklu, Osmanlı daha da eski uygarlıklardan kalan bazı heykel, yazıt, vazo… gibi tarihi hatıraların Uluborlu sokaklarında çocukların oyuncağı olduğunu gördüğünde çok üzüldüğünü de anlatmaktan çekinmemiştir. Uluborluların zengin ve şanlı tarihlerine sahip çıkmada yavaş davrandıklarını düşünür. Yanındakilere duygularını iki defa tekrarlar, anlatır.

Isparta’ lı Yazar Enver Süldür Ün Dergisi’nde Süldürzade Mehmed Nadir Süldür’ ün anlatımı ile ilk sayılarında iki defa yayınlandığını torunu olan, geçen yıl kaybettiğimiz rahmetli iş adamı Atilla Süldür Bey’in özel dosya arşivini şahsımla paylaşmasından anlıyoruz.

 

 

 
Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , , 1921, HALİDE, ONBAŞI, ULUBORLU’DA,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
21 Ocak 2021
NEREDE ŞU OSMANLI DÜĞÜNLERİ!
34 Okunma.
07 Ocak 2021
ULUBORLU İŞİ, ÇELİKTEN KESKİN KILIÇ YAPIMI
57 Okunma.
03 Ocak 2021
TARİHİ LEZZET YENİ YERİNDE
43 Okunma.
26 Aralık 2020
ANADOLU DA ATA GÜREŞİNİ İLK SAHİPLENENLER ULUBORLU'LARDI
64 Okunma.
14 Aralık 2020
BUYURUN CENAZE NAMAZINA
118 Okunma.
29 Kasım 2020
DEDE ABDURRAHMAN!
66 Okunma.
08 Kasım 2020
SUŞA’DA’ EZAN SESİ.
113 Okunma.
31 Ekim 2020
BAŞDEĞİRMEN VE FİRDEVS BEY
70 Okunma.
21 Ekim 2020
BERBER HASAN,
81 Okunma.
06 Ekim 2020
TÜRK DÜNYASI UYANIŞTA!.
76 Okunma.
13 Ağustos 2020
BİZİM HİKAYEMİZ’DEN ..
120 Okunma.
08 Temmuz 2020
GÖNEN’Lİ BAYAN’IN VATANSEVERLİĞİ ..
151 Okunma.
28 Haziran 2020
TARİH TEKERRÜR MÜDÜR?
107 Okunma.
26 Mayıs 2020
HER ŞEYİ DEVLETTEN BEKLEMEK!...
174 Okunma.
14 Mayıs 2020
DOLU DOLU ALKIŞLAR..
113 Okunma.
24 Nisan 2020
“MR’ ın (Emar) MUCİDİBİR ISPARTA’Lİ ACEMDİR..”
189 Okunma.
22 Nisan 2020
ASTRONOT KOSTÜMLÜ SAĞLIK ORDUMUZU ALLAH BAŞARILI KILSIN
120 Okunma.
18 Nisan 2020
HOŞGÖRÜ BİZDEN, SANAT ESERİ YARATMAK SİZDEN.
205 Okunma.
29 Şubat 2020
ÇAN-ÇİNG-ÇUN…
185 Okunma.
22 Şubat 2020
VATAN SANA MİNNETTARDIR
162 Okunma.
10 Kasım 2019
ULUBORLU’NUN TARİHTEKİ TIBBİ ALET İMALATI..
420 Okunma.
28 Ekim 2019
ATATÜRK’ÜN SÖZÜNÜ 100 YIL SONRA ANLAYABİLDİK!..
327 Okunma.
04 Ağustos 2019
ULUBORLU’LU “HACI OĞUL YOZ” OĞLAN
396 Okunma.
02 Temmuz 2019
SELANİK KÖYLERİNDE ULUBORLU RÜZGARI
273 Okunma.
26 Haziran 2019
LOZAN MUHACİRLERİNİN ATA TOPRAKLARINDA İDİM ..
267 Okunma.
12 Mayıs 2019
RAMAZAN AĞA’NIN RAMAZAN EŞEKLERİ..
323 Okunma.
02 Mayıs 2019
HZ. MEVLANA CİLALİTTİN’İN’İN OĞLU ISPARTA VE ULUBORLU ‘DA.
259 Okunma.
24 Nisan 2019
ISPARTA ULUBORLU’NUN SANATÇI KUYUMCUSU NEBİOĞLU ABDULLAH. ..
392 Okunma.
21 Nisan 2019
ISPARTA VE ÇEVRESİNE ORTA ÇAĞI YAŞATAN VALİ.
320 Okunma.
17 Nisan 2019
BEZMİ- ALEM SULTAN
438 Okunma.
14 Nisan 2019
YABANLU BAZAARU –“PAZAR”
384 Okunma.
07 Nisan 2019
BEŞ BİN YILLIK ŞEHRİN ADI VE KİMLİĞİ
314 Okunma.
17 Mart 2019
ÇANAKKALE’DE ÜÇ ULUBORLU’LU ÜÇ MEKTUP ÜÇ ŞEHİT
379 Okunma.
27 Aralık 2018
KURTLARIN VEFASI..
1137 Okunma.
29 Kasım 2018
KOMŞU’NUN YANLIŞ İŞİ…
683 Okunma.
21 Ekim 2018
ÖLÜMÜ’YLE BUNLARI HATIRLADIM…
475 Okunma.
30 Eylül 2018
OSMANLI ISPARTASI’NIN BİR VEFALI HALKSEVER İNSANI ..
568 Okunma.
19 Eylül 2018
HALİLOĞLU AYNALI HALİL..
632 Okunma.
29 Ağustos 2018
ISPARTA DOMATES İLE 1918 DE TANIŞTI
540 Okunma.
26 Ağustos 2018
“BAYRAM’LIK AĞIZ ”
521 Okunma.
19 Ağustos 2018
HACI SİNAN AĞA
523 Okunma.
12 Ağustos 2018
EŞEĞE TERS BİNEN ISPARTA VALİSİ
491 Okunma.
01 Ağustos 2018
KARA HAVACILIK OKULU ISPARTA ’ MIZA HOŞ GELDİNİZ!
520 Okunma.
30 Temmuz 2018
ISPARTA - FETHİYE HATTI
489 Okunma.
22 Temmuz 2018
ISPARTA’NIN GELECEĞİNİ NEDEN MARKA HALİNE GETİREMİYORUZ!.
491 Okunma.
20 Temmuz 2018
Isparta -Avustralya Melbörn Hattı’ndan.. BATI TRAKYALILAR TÜRK CİMİ’Sİ…
440 Okunma.
14 Temmuz 2018
KARANLIKLARIN AYAK SESLERİ..
512 Okunma.
08 Temmuz 2018
(DOKUZ TAŞLI DAMA)
534 Okunma.
17 Haziran 2018
OSMANLI ISPARTASI’NIN BİR BAYRAM ANISI..
578 Okunma.
24 Mayıs 2018
BİR TUTAMLIK İNSAN SAÇLARI HİCAZ YOLUNDA.
576 Okunma.
16 Mayıs 2018
KATIR SIRTINDA BİR ISPARTA VALİSİ GEÇTİ ..
522 Okunma.
26 Nisan 2018
ISPARTA VE BURDUR’DA HALICILIĞIN BAŞLAMASI
710 Okunma.
24 Mart 2018
VİCDANLARINI ASKIYA ALANLAR
597 Okunma.
07 Mart 2018
(Mımırta alırım, Mımırta Satarım..) “MIMIRTA VAR, MIMIRTA!”
664 Okunma.
15 Şubat 2018
BİR TUTAMLIK İNSAN SAÇLARI HİCAZ YOLUNDA..
673 Okunma.
10 Şubat 2018
ISPARTA BÖLGESİ: ÖKÜZBATTI’NIN GİZEMİ...
681 Okunma.
27 Ocak 2018
1840’LI ISPARTA’SININ GÜL KOKULU DEVELERİ
774 Okunma.
03 Ocak 2018
ZELZELE ŞÜKRÜ
868 Okunma.
25 Aralık 2017
ISPARTA SANCAĞINDA ŞAŞKINLIK VE SEVİNÇ..
860 Okunma.
16 Aralık 2017
MERYEM KIZI DERMEŞ
783 Okunma.
03 Aralık 2017
OSMANLI ISPARTA'SINDA BİR DEVŞİRME...
620 Okunma.
28 Kasım 2017
ISPARTA’NIN ASANSÖR İLE CEBELLEŞMESİ..
748 Okunma.
26 Kasım 2017
ISPARTA ÖKÜZBATTI’NIN İLK GÜL SUBUNU’SU
788 Okunma.
22 Kasım 2017
KARABIÇAK: ŞEHİT DEDESİ..
795 Okunma.
06 Kasım 2017
ŞEHİTLER KÖYÜ YENİCE ..
816 Okunma.
25 Ekim 2017
ISPARTA’MIZIN KALKINDIĞINI İDDİA EDEBİLİN MİSİNİZ?
900 Okunma.
13 Ekim 2017
BOŞ TÜRBE mi, HOŞ TÜRBE mi?..
795 Okunma.
16 Eylül 2017
ENDİŞELENMEYİN!.
837 Okunma.
05 Eylül 2017
ISPARTA NEDEN BİR AFYON, KAYSERİ VE MALATYA OLAMADI.?
915 Okunma.
07 Kasım 2016
ISPARTA ÖKÜZBATTI’NIN İLK “GÜL SAPUNİ” Sİ..
1419 Okunma.
Haber Yazılımı