Yazı Detayı
13 Ağustos 2020 - Perşembe 12:04 Bu yazı 76 kez okundu
 
BİZİM HİKAYEMİZ’DEN ..
Bayram AYGÜN
 
 

Geçtiğimiz günlerde son dakika haberi ile: Rusya' nın “koronavirüs aşısı buldum” haberi dünyayı sevindirdi. Karamsarlı günler geçirdiğimiz biz dünyalılar için ilk umut doğmuş oldu.

Rusya' dan gelen haberde Covid-19 aşısı Moskova Gamaleya Enstitüsü tarafından bulun muş. Rusya Gamaleya Enstitüsü deyince de aklım 1914’ lerin Osmanlı’ sına, Isparta’ sına gitti! Dünyaca ünlü TürkTıp Bilim adamımız Prof. Dr. Hulusi Behçet (1889 - 1948)’ i hatırladım. Söz konusu Rusların araştırmaya yönelik enstitüsü iki yüz yıl önce kurulmuş.

Yüzlerce bilim insanının buluşta bulunduğu SSCB Komünist döneminde Bilimler Akademisi olarak hizmet verir. Araştırmacılardan istenen ; araştırma süresinde dünyevî zevk, eğlence den uzak kalmalarını istemeleridir...

Söz konusu laboratuvarda 1919’ larda kendi adına, Osmanlı adına Dr. Hulusi Behçet adın da bir Türk doktoru, bilim adamımız da bu tesiste kısa süreli çalışır, araştırır. Disiplinli çalışmayı, yöntemli araştırmanın yollarını öğrenir. İstanbul’ a dön düğünde ilk bilimsel tıbbi buluşu nu ortaya koyar. Kendi adıyla anılan Behçet hastalığını tarif eder, tedavisini geliştirir. Tıp Bilim tarihi’ ne :” Bir amansız deri hastalığı olan Behçet Hastalığı’ nı, tedavisinin yöntemlerini bulur. Bir Türk insanının neler, neleri başarabileceğini dünyaya öğretir. Bir “Türk’ün Dünyaya Bedel Olduğu” nu buluşlarıyla gösterir..

Türk Bilim adamımız Dr. Hulisi Behçet İstanbul Gülhane Askeri Tıp akademisinden mezun olalı henüz birkaç ay olmuştur. Aynı hastanenin deri hastalıkları bölümünde görevlendirilir.. Henüz 20 yaşındadır.

1912’ de Balkan savaşları sırasında Isparta askeri birliklerde ve halk içinde deri hastalığı sayılan, halk arasında uyuz tabir edilen hastalığın bertaraf edilmesi için gönüllü olarak Isparta’ ya gelmiş. Askeri birliklerde ve halk arasında çalışmalar, gözlemler yapar. Hastalığa maruz kalan bazı Ispartalıların uyuz hastalığından kurtulmak için elbiselerini söğüt yapraklı çamaşır kazanlarında kaynattıklarını, kükürt, kül karışımı ile banyo yaptıklarını gözlemleyen

Dr. Behçet bu durumdan etkilenip merakını artırır.. Birkaç ay kaldığı Isparta’ da Uyuz hastalığının dünya da ilk tıbbi tarifini yapar. Isparta kendisi için bir dönüm noktası yer olur.

Behçet hastalığını tanımlayan, tedavi yöntemlerini geliştiren bilim adamımız Dr Behçet 1912’ lerde kısa süreli askeri doktor olarak Isparta’ ya gelir. Isparta ’ da araştırıp, halk arasında “Uyuz” adı verilen hastalığı tarif eden bilim adamımız dünya sağlık arenasına ilk bilimsel bul uşunu gerçekleştirir. Bu buluşunun araştırmalarını, buluşunun sonucunu Isparta’ da alır. İşte bu bizim Türkiye’ mizin, Isparta’ mızın kendimizin hikâyesi değil mi? Bu hikayeyi yazmak bize nasip oldu.

Emre mahallesi Rum cemaatinden (Tıp doktoru) Dr. Niko Paçacıoğlu’ da Dr. Behçet beyin hep yanındadır, yardımcı olur. (Söz konusu bu Isparta Rum’ u dede notlarını Yunanistan’ ın Selanik Nik Germanio caddesinde oturan Isparta’ lı doktorun torunu Nikoas Vasilya Paçacı oğlu’ ndan aldım. Teşekkür ederim kendilerine, Isparta’ dan selamlar..Dr. Behçet ile birlikte tedavi v earaştırma yaptıkları, hastalığı tanımlanmasını (Uyuz hastalığı) taş bina ( Askeri Satınalma) hala ayakta..1930 ‘da Büyük Atatürk bu binada ağırlandı..

Covid19’ un günümüzde aşısının bulunduğu Moskova Gamaleya, Budapeşte, Berlin, tarihi tıp araştırma enstitülerinden davet (1918) alır. Berlin Budapeşte de araştırmalarını sürdür müş. Covid19’ un aşışını bulan Gamaleya’ da çalışmalarını sürdürür. Budapeşte, Berlin bilim çevrelerinin teklifiyle bilim adamı unvanını almış. Dünyanın başına musallat olan kendi adıyla tanımlanan BEHÇET deri hastalığının tarifini, tedavi şeklini bularak dünya Tıp tarihi sayfalarına Osmanlı’ nın Türk Bilim İnsanı ve Behçet hastalını ve tedavisini geliştiren, bulan bilim adamı olarak geçmiş.

Anlamayız ama yine de ülkemiz dışından aldığım bilgiyi sunayım: Dr Behçet Patojenik bak teri. Mikoplazma. Virüsler. Patojenitenin moleküler genetiği, ve bulaşıcı hastalıkları, dünya da ilk klonlama çalışmaları, bakteriyal DNA onarımı çalışmalarını söz konusu tıp laboratuvarlarında 1919’ a kadar çalışmalar yapmıştır.. Isparta sancağında kaldığı, uyuz hastalığı konusunda halk arasında çalışmaları sırasında Isparta adı dünya da ünlenir. Az satılan Atabey tütününü, Konana Gönen Afyon sakızlarını, Ev- el tezgâhların da dokunan çok kaliteli Boğasa İpeklisi, Yünlü, Pamuklu kumaşlarının, Kendir-kenevirden gemi halatı, ip halat ve çuvallarının satımı için dıştan çok sayıda tüccar Isparta sancağına akın ederler. Doktor Behçet ayağının uğuruyla gelmiştir Isparta’mıza..

Pisidya (Isparta)Metropolitliği’nin merkezi olan Isparta’ da tüccar Rumların potansiyeli gelişir. O oranda da Osmanlı bütçesine vergi katkıları olur.

Dr. Behçet kıza süre kaldığı Isparta’ yı unutamaz. Gördüğü yakınlığı unutmaz. Dr. Behçet ‘ e Isparta’daki üretilen ürünlerin Budapeşte, Berlin’ de pazarlarında gördüğün de gururlanır. Isparta Ticaret Meclis başkanı Niko Temelidis’ e ve Isparta’ya adlarını saydığı insanlara selamlarını gönderir.. Dr.Behçet’in Ispartalılara gönderdiği 108 yıllık mektup şimdi Yunanistan-Selanik’ te da oturan Dr Niko’ nun torununun elinde.

Mektupta selam gönderdiği Müslüm ve gayrı müslümlerin bazılarının adları da şöyledir: Isparta’ lı Rum tüccarlardan Avrakoğlu, A.Vasiliadis, B.Baloğlu, M.Kehayoğlu, H.Basyoğlu, H.Hacıavrakoğlu, İ.Moraboğlu, Mihalaki Kahramanoğlu’ Isparta Belediye Başkanı Arapzade, Mehmet Şevki Efend, Mevlevi Şeyhi Ali Dede’ yi Süldürzade Mustafa efendi ve Böcüzade’ dir. İnşallah bir gün nice Covid’lerin aşısını ilk bulan biz oluruz

 

 
Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , BİZİM, HİKAYEMİZ’DEN, ..,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
08 Temmuz 2020
GÖNEN’Lİ BAYAN’IN VATANSEVERLİĞİ ..
127 Okunma.
28 Haziran 2020
TARİH TEKERRÜR MÜDÜR?
74 Okunma.
26 Mayıs 2020
HER ŞEYİ DEVLETTEN BEKLEMEK!...
140 Okunma.
14 Mayıs 2020
DOLU DOLU ALKIŞLAR..
77 Okunma.
24 Nisan 2020
“MR’ ın (Emar) MUCİDİBİR ISPARTA’Lİ ACEMDİR..”
159 Okunma.
22 Nisan 2020
ASTRONOT KOSTÜMLÜ SAĞLIK ORDUMUZU ALLAH BAŞARILI KILSIN
90 Okunma.
18 Nisan 2020
HOŞGÖRÜ BİZDEN, SANAT ESERİ YARATMAK SİZDEN.
172 Okunma.
29 Şubat 2020
ÇAN-ÇİNG-ÇUN…
146 Okunma.
22 Şubat 2020
VATAN SANA MİNNETTARDIR
127 Okunma.
10 Kasım 2019
ULUBORLU’NUN TARİHTEKİ TIBBİ ALET İMALATI..
366 Okunma.
28 Ekim 2019
ATATÜRK’ÜN SÖZÜNÜ 100 YIL SONRA ANLAYABİLDİK!..
283 Okunma.
04 Ağustos 2019
ULUBORLU’LU “HACI OĞUL YOZ” OĞLAN
292 Okunma.
02 Temmuz 2019
SELANİK KÖYLERİNDE ULUBORLU RÜZGARI
238 Okunma.
26 Haziran 2019
LOZAN MUHACİRLERİNİN ATA TOPRAKLARINDA İDİM ..
229 Okunma.
12 Mayıs 2019
RAMAZAN AĞA’NIN RAMAZAN EŞEKLERİ..
272 Okunma.
02 Mayıs 2019
HZ. MEVLANA CİLALİTTİN’İN’İN OĞLU ISPARTA VE ULUBORLU ‘DA.
233 Okunma.
24 Nisan 2019
ISPARTA ULUBORLU’NUN SANATÇI KUYUMCUSU NEBİOĞLU ABDULLAH. ..
348 Okunma.
21 Nisan 2019
ISPARTA VE ÇEVRESİNE ORTA ÇAĞI YAŞATAN VALİ.
271 Okunma.
17 Nisan 2019
BEZMİ- ALEM SULTAN
371 Okunma.
14 Nisan 2019
YABANLU BAZAARU –“PAZAR”
345 Okunma.
07 Nisan 2019
BEŞ BİN YILLIK ŞEHRİN ADI VE KİMLİĞİ
277 Okunma.
17 Mart 2019
ÇANAKKALE’DE ÜÇ ULUBORLU’LU ÜÇ MEKTUP ÜÇ ŞEHİT
346 Okunma.
27 Aralık 2018
KURTLARIN VEFASI..
1092 Okunma.
29 Kasım 2018
KOMŞU’NUN YANLIŞ İŞİ…
642 Okunma.
21 Ekim 2018
ÖLÜMÜ’YLE BUNLARI HATIRLADIM…
397 Okunma.
30 Eylül 2018
OSMANLI ISPARTASI’NIN BİR VEFALI HALKSEVER İNSANI ..
527 Okunma.
19 Eylül 2018
HALİLOĞLU AYNALI HALİL..
576 Okunma.
29 Ağustos 2018
ISPARTA DOMATES İLE 1918 DE TANIŞTI
501 Okunma.
26 Ağustos 2018
“BAYRAM’LIK AĞIZ ”
469 Okunma.
19 Ağustos 2018
HACI SİNAN AĞA
481 Okunma.
12 Ağustos 2018
EŞEĞE TERS BİNEN ISPARTA VALİSİ
443 Okunma.
01 Ağustos 2018
KARA HAVACILIK OKULU ISPARTA ’ MIZA HOŞ GELDİNİZ!
485 Okunma.
30 Temmuz 2018
ISPARTA - FETHİYE HATTI
457 Okunma.
22 Temmuz 2018
ISPARTA’NIN GELECEĞİNİ NEDEN MARKA HALİNE GETİREMİYORUZ!.
462 Okunma.
20 Temmuz 2018
Isparta -Avustralya Melbörn Hattı’ndan.. BATI TRAKYALILAR TÜRK CİMİ’Sİ…
410 Okunma.
14 Temmuz 2018
KARANLIKLARIN AYAK SESLERİ..
477 Okunma.
08 Temmuz 2018
(DOKUZ TAŞLI DAMA)
505 Okunma.
17 Haziran 2018
OSMANLI ISPARTASI’NIN BİR BAYRAM ANISI..
545 Okunma.
24 Mayıs 2018
BİR TUTAMLIK İNSAN SAÇLARI HİCAZ YOLUNDA.
524 Okunma.
16 Mayıs 2018
KATIR SIRTINDA BİR ISPARTA VALİSİ GEÇTİ ..
491 Okunma.
26 Nisan 2018
ISPARTA VE BURDUR’DA HALICILIĞIN BAŞLAMASI
675 Okunma.
24 Mart 2018
VİCDANLARINI ASKIYA ALANLAR
549 Okunma.
07 Mart 2018
(Mımırta alırım, Mımırta Satarım..) “MIMIRTA VAR, MIMIRTA!”
626 Okunma.
15 Şubat 2018
BİR TUTAMLIK İNSAN SAÇLARI HİCAZ YOLUNDA..
640 Okunma.
10 Şubat 2018
ISPARTA BÖLGESİ: ÖKÜZBATTI’NIN GİZEMİ...
625 Okunma.
27 Ocak 2018
1840’LI ISPARTA’SININ GÜL KOKULU DEVELERİ
734 Okunma.
03 Ocak 2018
ZELZELE ŞÜKRÜ
830 Okunma.
25 Aralık 2017
ISPARTA SANCAĞINDA ŞAŞKINLIK VE SEVİNÇ..
820 Okunma.
16 Aralık 2017
MERYEM KIZI DERMEŞ
719 Okunma.
03 Aralık 2017
OSMANLI ISPARTA'SINDA BİR DEVŞİRME...
582 Okunma.
28 Kasım 2017
ISPARTA’NIN ASANSÖR İLE CEBELLEŞMESİ..
701 Okunma.
26 Kasım 2017
ISPARTA ÖKÜZBATTI’NIN İLK GÜL SUBUNU’SU
750 Okunma.
22 Kasım 2017
KARABIÇAK: ŞEHİT DEDESİ..
754 Okunma.
06 Kasım 2017
ŞEHİTLER KÖYÜ YENİCE ..
770 Okunma.
25 Ekim 2017
ISPARTA’MIZIN KALKINDIĞINI İDDİA EDEBİLİN MİSİNİZ?
863 Okunma.
13 Ekim 2017
BOŞ TÜRBE mi, HOŞ TÜRBE mi?..
757 Okunma.
16 Eylül 2017
ENDİŞELENMEYİN!.
791 Okunma.
05 Eylül 2017
ISPARTA NEDEN BİR AFYON, KAYSERİ VE MALATYA OLAMADI.?
849 Okunma.
07 Kasım 2016
ISPARTA ÖKÜZBATTI’NIN İLK “GÜL SAPUNİ” Sİ..
1375 Okunma.
Haber Yazılımı