Yazı Detayı
14 Mayıs 2020 - Perşembe 12:56 Bu yazı 27 kez okundu
 
DOLU DOLU ALKIŞLAR..
Bayram AYGÜN
 
 

Isparta Belediye Başkanı Şükrü Başdeğirmen için iki elimin yettiği kadar dolu dolu alkışla-mak istiyorum. Üzüm pazarı tarihi dükkânlarla ilgili restorasyon projesini devreye sokuyor. Bölge tarihi dokusuna kavuşacak..Çarşı çirkin yapılaşmadan kurtuluyor. Osmanlı mimari özelliği yeniden ortaya çıkarılacak.

Isparta’ mızın ticareti, tutizm dokusu canlanacak. Isparta sancağının tarihi süreçlerde bir değer olduğu ortaya çıkacak.Restorasyon için çabasından dolayı Başkan Başdeğirmen’ e defalarca alkışlıyoruz..

Bu konu beni neyi, neleri hatırlattı; sizlerle paylaşayım; belki tarihe merakınız vardır.

Üzüm pazarı dükkânlarının ilk sahiplerinden bahsedeceğim.

Dünyaca ünlü Osmanlı Ispartası’ nın torunudur. Rum cemaatinden. 1924 Lozan göçmen (değişim) mübadelesiyle babası ve dedesi Isparta’ dan sürülmüşler. Sağ olan torun Atina’ da, şimdiki mesleği çocuk doktorluğu. Sınır tanımayan doktorlarından, dünyaca tanınan birisi.

Dedelerinin insanlık mayasını Osmanlı Isparta’ sının Müslüman hoca evlerinde, Mevlevî-hanelerinde, disiplinli, insancıl Isparta sokaklarında verilen kültürden almış. Yani dedeleri eğitilmiş Isparta’ da, torunlarına yansımış. Isparta’ lı torun doktor dedelerinin anlatımını dinlemiş. Isparta sancağıyla ilgili Yunanistan’da dokuz kitap yazmış.

Isparta konulu kitaplarından birisini Yunanca yazımlı Barla’lı Rum torun Minas Küfüncüoğlu.

Göndermişler; sağolsunlar..

Dolayısıyla da; kendisinin de henüz kaybolmamış: Müslümanlık tortularından kalmış kültürle (Yunanistan’ da) yetiştirildiğini kitabından anlamamız mümkün.

Osmanlı Isparta’ sının hayırseverlik, çaresizlere destek veren dokusunu, güleryüzlülük, bencil olmayan yüzünü anlıyorsunuz.

Isparta ’lı çocuk doktoru torun kitabında dedesinden, baba, diğer Isparta’ lı macur akraba ve dostlarından çok şey öğrendiğini anlatır. Ve şimdi Atina’da bir Isparta’ lı gibi yaşadığını öğrendim. On parmağında on hüner olduğu anlaşılıyor.

1936’ da Atina da Neo Lonia da yani Isparta’ lı Rum macurların yerleştikleri bölgede doğar. Şimdi 84 yaşındaymış.. Hem doktorluk, hem kitap yazıyormuş. Zaman zaman iç savaşların,

diğer harplerin yaşandığı topraklara giderek, canı pahasına, karşılıksız savaş mağduru çocukların yaralarını iyileştiriyor, dûa alıyormuş..

Yunan basınında torun doktordan sıkça bahsedildiğini öğrendim. Dede ve babasının Isparta’ da iken yazdıkları hatıralara dayalı olarak..Doktor kitabında eski Isparta Üzüm pazarı çarşısından, baba ve dedesinin, büyük dedesnin sahip oldukları dükkânlardan bahsediyor.

Yukarıda bahsettiğim Isparta’ lı Osmanlı torunu "Dünya Doktorları" nın aktif bir üyesidir. Doktorun babası Isparta’lı Rum cemaatinden hayırsever Elias ağa olduğunu öğrendim.

Elias ağa genellikle Göne’ de otururmuş. Afyon tarlalarının ekimiyle, hasadıyla uğraşırmış.

Gönen ilçemizin Manasır bölgesinde (M.S 67’de Aziz Sen Paul) Pavlos’ un küçük bir kulübe-evi vardır. Yahudilerin öldürülme tehditlerinden dolayı Uluborlu- Gönen (Konana) yoluyla Gönen’ e sığınmış. Gönen de (Konana) bir kışı geçirir.

Bundan dolayı da Isparta Ortodos Rumlarınca Gönen Manastır bölgesi kutsallığından bahs-edildiği şahsıma anlatıldı. Tenüz Türkiye’ nin akademik çevreleri bu durumu bilmediklerini söylüyor Barla’ lı Osmanlı torunu.

Yunan Ortodoks kiliselerindeki Pazar ayinlerinde Aziz Pavlos’ un kaçış ve Gönen’ de (Konana) ve Uluborlu da saklanışı, buğday aşı (yemeği) ile (bulgur aşı olmalı) beslendiğini, lezetini de Hristiyanların Kilise ayinlerinde halen anlatıldığını hatırlatalım. Gönen (Konana) adının Kilise ayinlerinde birkaç defa geçtiğini de hatırlatalım.

Üzüm pazarı, Pamukhan ( Mimar Sina Camii karşısı) , Vakıfhan ve çevresi olmak üzere 60 dükkân vardı 1900’ lerde. 1914 depreminde dükkânların bir kısmı yandı. Üzümpazarı bölge-sinde 19 dükkân kalmıştı 1922’ lerde. Dükkânların çoğu Rumlarınmış.

Dükkânların dördü 1912’ lerde Amerika’ ya afyon sütü pazarlayan Isparta Rum’ u Vasilios (Boyacıoğlu) Vogiatzoglu’ larındı. Dedesi ve babsının 1921’ lerde Isparta Üzüm pazarında dört adet dükkânları tamamen ofis gibiymiş. Afyon sütü tüccarlarının geldikleri yermiş.

1924’ te Yunanistan’a göç ederlerken dükkanları öldüm pahasına devretmişler.

1924 ’ te Lozan anlaşması gereği Gayrımüslimler Isparta’ dan gönderilince afyon sütü dış satımcısı dede Vogiatzoglu Vasilios ve oğlu Ilias Vogiatzoglu Üzüm çarşısındaki dükkânları

Alel acele satarlar. Paralarının yarısını da merkezi Gönen‘ de bulunan Yetimler evine verirler Isparta’ dan Germiyan mahalleli Melekhasanoğlu İbrahim’ e, Debbahhane mahallesinden Sillelioğlu Ahmet’ e, Gönen’ den Kasap mahallesinden Ocakoğlu Kara Ahmet’e, Alacamescid mahallesinden Gedikoğlu Bektaş’ a devretmişler.

Dedesi’ nin ismi Vasilios Vogiatzoglu’ dur. Uzunyıllar, 1924’ kadar Amerika ve diğer deniz aşırı ülkelere sadece GÖNEN’de yetiştirilen Afyon sutu satmışlar.. Amerikan laboratuvar-larında kaliteli ilaç üretilmiş bu afyon sütlerden. Sadece Gönen ilçemizde, (Gelendost) Avşar ve Yenice ovalarında yetişenleri tahlil edip alırmış Amerikan tüccarları. Osmanlı’ nın güç zamanlarında devletin bütçesine girdi sağlamışlar.

Dedesinin babasi Nikolaos’ la başlamış afyon sütü dış satımcılığı... Isparta’ lı Nikolaos’ ın Böcüzade tarihinde de adı geçiyor. Isparta belediyesi adına ilk defa çöp temizlik işini Küfeli 10 katır filosuyla Isparta caddelerindeki büyükbaş, küçükbaş hayvanların atıkları çöpleri toplayan insan.

Ispartalılar hayırsever, varlıklı Rum cemaatinden Vasilios Vogiatzoglu’nun adını: “Gönen’ li Vasi” diye söylerlermiş. Gerek Müslüman, Acem (Ermeni) gerekse Rum cemaatinden tüm Isparta ve çevresindeki yetimleri gözetirmiş. Oldukça hayırsevermiş..

Dedesi Ilias Vogiatzoglu Isparta Ticaret Meclisi başkan yardımcılığı yapar uzun süre.. Gönen de Afyon, Atabey de Tütün tarlaları vardı. Amerika’ ya afyon sütü dış satımcısı kucak dolusu parasının üçte birini yetimler için, üçte birini de "Devlet-i Aliyye-yi Osmaniye" verirmiş.

Oğlu İlias Vogiatzoglu (Boyacıoğlu) 1914- 1915-1916 Çanakkale savaşları sırasında Gönen de kalır. Çok sayıda tahıl tarlalarının ürünlerinin getirisini Çanakkale’ ye, Osmanlı’nın Boğaz Harp Kumandanlığı’na gönderirdi.

Dere mahallesinde işler halde bulunan Isparta Rum’ una ait değirmenin de Uncu Vasilli ile birlikte ortağıymış. Üç yıl süreyle Çanakkale’ ye askere giden insanların yol yiyeceği olarak değirmen gelirlerinden peksimet yaptırmış. Savaşa giden gençlerin yol torbalarına koyarmış. Rum Boyacıoğulları’ nın rûhlarına İslâmın hayırseverliği sinmiş olduğunu görüyoruz.

Saygıdeğer Başkan Başdeğirmen’ e bu girişimi için kucak doluşu alkışlar gönderiyorum. Isparta’ nın Osmanlı’ sında Mevlevîhane’ den, Isparta Şadiya (Sadiye) Medreselerinden hayırseverlik duygularını alan Dr. Vogiatzoglu Vasos ( Vasilios) baba Ilias Vogiatzoglu (Boyacıoğlu) dede Vogiatzoglu Vasilios’ un tarih anıları canlanacak.

Saygıdeğer Başdeğirmen’ in onarımını yaptırdığı Üzüm pazarı çarşısında esnafımız helâl kazanç elde edecek, insanlarımız aş- iş sahibi olacak. İslâm’ın güzel duyguları denizaşırı ün, hayır dûa bulacak!. 

 
Etiketler: DOLU, DOLU, ALKIŞLAR.., ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
26 Mayıs 2020
HER ŞEYİ DEVLETTEN BEKLEMEK!...
21 Okunma.
24 Nisan 2020
“MR’ ın (Emar) MUCİDİBİR ISPARTA’Lİ ACEMDİR..”
73 Okunma.
22 Nisan 2020
ASTRONOT KOSTÜMLÜ SAĞLIK ORDUMUZU ALLAH BAŞARILI KILSIN
31 Okunma.
18 Nisan 2020
HOŞGÖRÜ BİZDEN, SANAT ESERİ YARATMAK SİZDEN.
111 Okunma.
29 Şubat 2020
ÇAN-ÇİNG-ÇUN…
82 Okunma.
22 Şubat 2020
VATAN SANA MİNNETTARDIR
65 Okunma.
10 Kasım 2019
ULUBORLU’NUN TARİHTEKİ TIBBİ ALET İMALATI..
292 Okunma.
28 Ekim 2019
ATATÜRK’ÜN SÖZÜNÜ 100 YIL SONRA ANLAYABİLDİK!..
224 Okunma.
04 Ağustos 2019
ULUBORLU’LU “HACI OĞUL YOZ” OĞLAN
184 Okunma.
02 Temmuz 2019
SELANİK KÖYLERİNDE ULUBORLU RÜZGARI
165 Okunma.
26 Haziran 2019
LOZAN MUHACİRLERİNİN ATA TOPRAKLARINDA İDİM ..
152 Okunma.
12 Mayıs 2019
RAMAZAN AĞA’NIN RAMAZAN EŞEKLERİ..
211 Okunma.
02 Mayıs 2019
HZ. MEVLANA CİLALİTTİN’İN’İN OĞLU ISPARTA VE ULUBORLU ‘DA.
169 Okunma.
24 Nisan 2019
ISPARTA ULUBORLU’NUN SANATÇI KUYUMCUSU NEBİOĞLU ABDULLAH. ..
266 Okunma.
21 Nisan 2019
ISPARTA VE ÇEVRESİNE ORTA ÇAĞI YAŞATAN VALİ.
199 Okunma.
17 Nisan 2019
BEZMİ- ALEM SULTAN
260 Okunma.
14 Nisan 2019
YABANLU BAZAARU –“PAZAR”
277 Okunma.
07 Nisan 2019
BEŞ BİN YILLIK ŞEHRİN ADI VE KİMLİĞİ
206 Okunma.
17 Mart 2019
ÇANAKKALE’DE ÜÇ ULUBORLU’LU ÜÇ MEKTUP ÜÇ ŞEHİT
233 Okunma.
27 Aralık 2018
KURTLARIN VEFASI..
1026 Okunma.
29 Kasım 2018
KOMŞU’NUN YANLIŞ İŞİ…
559 Okunma.
21 Ekim 2018
ÖLÜMÜ’YLE BUNLARI HATIRLADIM…
336 Okunma.
30 Eylül 2018
OSMANLI ISPARTASI’NIN BİR VEFALI HALKSEVER İNSANI ..
473 Okunma.
19 Eylül 2018
HALİLOĞLU AYNALI HALİL..
512 Okunma.
29 Ağustos 2018
ISPARTA DOMATES İLE 1918 DE TANIŞTI
428 Okunma.
26 Ağustos 2018
“BAYRAM’LIK AĞIZ ”
415 Okunma.
19 Ağustos 2018
HACI SİNAN AĞA
416 Okunma.
12 Ağustos 2018
EŞEĞE TERS BİNEN ISPARTA VALİSİ
394 Okunma.
01 Ağustos 2018
KARA HAVACILIK OKULU ISPARTA ’ MIZA HOŞ GELDİNİZ!
432 Okunma.
30 Temmuz 2018
ISPARTA - FETHİYE HATTI
397 Okunma.
22 Temmuz 2018
ISPARTA’NIN GELECEĞİNİ NEDEN MARKA HALİNE GETİREMİYORUZ!.
409 Okunma.
20 Temmuz 2018
Isparta -Avustralya Melbörn Hattı’ndan.. BATI TRAKYALILAR TÜRK CİMİ’Sİ…
347 Okunma.
14 Temmuz 2018
KARANLIKLARIN AYAK SESLERİ..
417 Okunma.
08 Temmuz 2018
(DOKUZ TAŞLI DAMA)
425 Okunma.
17 Haziran 2018
OSMANLI ISPARTASI’NIN BİR BAYRAM ANISI..
482 Okunma.
24 Mayıs 2018
BİR TUTAMLIK İNSAN SAÇLARI HİCAZ YOLUNDA.
468 Okunma.
16 Mayıs 2018
KATIR SIRTINDA BİR ISPARTA VALİSİ GEÇTİ ..
441 Okunma.
26 Nisan 2018
ISPARTA VE BURDUR’DA HALICILIĞIN BAŞLAMASI
606 Okunma.
24 Mart 2018
VİCDANLARINI ASKIYA ALANLAR
496 Okunma.
07 Mart 2018
(Mımırta alırım, Mımırta Satarım..) “MIMIRTA VAR, MIMIRTA!”
556 Okunma.
15 Şubat 2018
BİR TUTAMLIK İNSAN SAÇLARI HİCAZ YOLUNDA..
581 Okunma.
10 Şubat 2018
ISPARTA BÖLGESİ: ÖKÜZBATTI’NIN GİZEMİ...
541 Okunma.
27 Ocak 2018
1840’LI ISPARTA’SININ GÜL KOKULU DEVELERİ
662 Okunma.
03 Ocak 2018
ZELZELE ŞÜKRÜ
766 Okunma.
25 Aralık 2017
ISPARTA SANCAĞINDA ŞAŞKINLIK VE SEVİNÇ..
753 Okunma.
16 Aralık 2017
MERYEM KIZI DERMEŞ
660 Okunma.
03 Aralık 2017
OSMANLI ISPARTA'SINDA BİR DEVŞİRME...
521 Okunma.
28 Kasım 2017
ISPARTA’NIN ASANSÖR İLE CEBELLEŞMESİ..
640 Okunma.
26 Kasım 2017
ISPARTA ÖKÜZBATTI’NIN İLK GÜL SUBUNU’SU
669 Okunma.
22 Kasım 2017
KARABIÇAK: ŞEHİT DEDESİ..
690 Okunma.
06 Kasım 2017
ŞEHİTLER KÖYÜ YENİCE ..
710 Okunma.
25 Ekim 2017
ISPARTA’MIZIN KALKINDIĞINI İDDİA EDEBİLİN MİSİNİZ?
803 Okunma.
13 Ekim 2017
BOŞ TÜRBE mi, HOŞ TÜRBE mi?..
706 Okunma.
16 Eylül 2017
ENDİŞELENMEYİN!.
723 Okunma.
05 Eylül 2017
ISPARTA NEDEN BİR AFYON, KAYSERİ VE MALATYA OLAMADI.?
782 Okunma.
07 Kasım 2016
ISPARTA ÖKÜZBATTI’NIN İLK “GÜL SAPUNİ” Sİ..
1315 Okunma.
Haber Yazılımı