Yazı Detayı
27 Aralık 2018 - Perşembe 11:40 Bu yazı 848 kez okundu
 
KURTLARIN VEFASI..
Bayram AYGÜN
 
 

1920’ lerde Uluborlu Rum mahallesinde 27 Rum ailesi yaşamaktadır.. Dört aile daha önce Sultan II. Abdülhamid Han döneminde Müslümanlığı seçmiştir. 1923 Lozan Mübadil zorunlu göç ( Anadolu’ daki Müslüman olmayan Rumların Yunanistan’a, Yunanistan’daki Müslümanların ise Anadolu’ya göç etmeleri kararı) yasasına göre Yunanistan’a göç etmezler. Isparta merkezine taşınırlar. Sonra İzmir’ deki akrabalarının yanına topluca göç edip giderler.

Uluborlu’ lu Rum ailelerinin birisi; kolla çalışan taş değirmeni yapımcısı, taş yontucusudur. Diğer bir aile de semer yapımıyla uğraşmaktadır. Diğer iki aile de geçimini aydınlatma aracı mum ve kandil yapımı ile geçimini sağlar. Tenekeden ev ve iş ihtiyaç malzemeleri yapımcısı-dırlar. Kısacası zanaatkardırlar..

Osmanlı döneminde Uluborlulu Rum aileleri kaza merkezinde çok sevilirler. Mum kandil yapımıyla uğraşan Uluborlu’ lu Rum ailenin çok akıllı, zanaatçı kızları vardır. Rumca adı: Andonia’dır. Anadolu veya Küçük Asya manasına gelir.. Isparta Rum bayanlara Andonia ismi, Osmanlı sancak Isparta’sında yaygın olarak verilirdi.

Osmanlı Isparta’sının Uluborlu bucağında oturan Andonia’ nın çalışkan bir kız kardeşi vardır. Onun da adı; Zafiras Maden’dir. Kardeşler, 1914’ lü yıllarda bir efsane olurlar. Bir taraftan iki kız kardeş katır sırtında, yardımcıları Papa amcalarıyla beraber atölyelerinde ürettikleri mum ve kandilleri kış-yaz demeden Isparta köy ve kasabalarına satışlı dağıtımını yaparak geçimlerini sağlarlar.

Uluborlu’ da yaşayan esnaf Andonia ve kardeşi Zafiras Maden’ in erkek yakınları gönüllü Çanakkale savaşına katılırlar. Yalnızlıklarına, bayan olmalarına rağmen üretmeye devam ederler. Osmanlı’ ya, İslamiyet’e karşı büyük sevgi, bağlılıkları olduğu Uluborlulularca bilinirdi.

Sadece Mum, Kandil satışı yaptıkları kaza ve köylerde övgüyle bahsedilmezler. Doğru mudur yanlış mıdır bilinmez. Uluborlu Kapıdağı, Gönen dağlıklarındaki ormanlıklarda yaşa-yan ayılar, kurtlar bile Osmanlı Rum’ u kız kardeşleri çok sevdikleri yıllarca konuşulur.

Rum kız kardeşler, ticaret amacıyla Gönen- Uluborlu arasındaki kestirme keçi yolundan gidip gelmekteler. Sık gidiş-gelişlerin bir gününde Kömür Madeni keşfederler.

Bundan dolayı soyadı kanunu yokken bile Isparta sancak valisi Şevket Bey, Rum kardeşlere keşiflerinden dolayı madalya ile kız kardeşlerin ailesine ikinci isim “Maden” adını vererek ödüllendirir. 1924’ te Lozan Mübadili olarak,Müslümanlığı seçtikleri halde Yunanistan’ a zorunlu göç sırasında bu yeni isimle göç listesinde yerlerini alırlar..

Isparta sancağının Uluborlu bucağında bunlar olurken...

1912’ de Isparta sancağında kösele, (tabaklama) vidala, oskar çanta halk ortaklı deri sanayi şirketi kurulur. Osmanlı mebusan meclisi üyesi Arapzade böyle bir şirketin Isparta’da (Arap-zade torunlarından Mustafa Durmaz bey şu anda aramızdadır.) kurulmasına Padişah adına taahhüt eder. Günümüzde, Isparta ITSO Sanayi ve Ticaret Odası Başkanı Şükrü Başdeğir-men’in atalarından sanayi tesisleri sorumlusu Başağa İbrahim Ağa şirket başkanlığına getirilir. İşte1912’de kurulan deri sanayi şirketi Uluborlu- Gönen arasındaki kömür madenini işletme kararını alır. Deri fabrika fırınlarında söz konusu kömürün kullanıldığını hatırlatayım..

Yazımın başında belirtmiştim. Rum kız kardeşleri Gönen-Uluborlu dağının kurdu-kuşu da seviyordu. 1912’ lerde Uluborlu Osmanlı Rum kız kardeşler Kapıdağı arkasındaki kestirim keçi yolundan Gönen’e, Isparta sancağına Mum ve Kandil dağıtım-satışına çıktıklarında ilginç bir olayla karşılaşırlar. Gönen’ e yakın ormanlık Kasap deresi yakınlarında bir Kurt avcıların tuzağına düşer. Kurt’ un ayağı avcı tuzağın çelik dilimleri arasına sıkışmıştır.

Vahşi kurdun ayağının kapana sıkıştığını gören Rum kardeşler hayvanın hayatını kurtarırlar.

Durumu uzaktan izleyen diğer kurtlar sevinç ulumaları yaparlar. Kız kardeşlerin bu bölgeden geçişlerinin kokusunu alan kurt sürüleri esnaf kızkardeşleri Uluborlu bölgesinden Gönen’e gelinceye kadar hep güvenlikle takip ederler.

Uluborlu’ lu Rum kız kardeşler canavarların bile güvenini, sevgisini kazandıklarının öyküsü yıllarca Yunanistan Preveze şehri sokaklarında anlatılır durur. Hatta Ispartalı Rum torunların çocukları bile okullarında bu hikayeyi Isparta’mızın adını anarak anlatır dururlar..

2018’ in Temmuz’ unda bir zamanlar Osmanlı donanmasının ünlü komutanı Barbaros’un 1538’ de Osmanlı’ya kazandırdığı, sonradan elimizden çıkan Yunanistan’ ın Preveze şehrindeki Osmanlı sokağını geziyor, fotoğraflıyorduk.1924 Lozan nüfus mübadelesinde, Isparta, Burdur, Uluborlu, Nis (Eğirdir) Rumlarını Yunan krallığı Preveze’ den Anadolu’ ya göç ettirilen Müslümanların evlerine yerleştirilmişler. Orijinal Müslüman evleri 1924’ deki haliyle hala ayakta. Zaten eski Osmanlı şehri Preveze bir turizm şehri. Isparta’ mız büyük-lüğündebirliman şehri..

Tesadüf olacak ya bu anlatımlarımın kaynağını, bu bilgileri Preveze’ deki gezimde edindim. Osmanlı sokağını gezerken Eğirdir Nis adalı, Yunanistan Preveze şehrine yerleşmiş Osman-lı torunlarından Livirat Kepasis Sevastin adlı Rum şahsıma anlattılar. Oracıkta not ettim. Yanımda her daim birkaç tane bulundurduğum Isparta’ mızın Gülsularından birisini Livirat hanımefendiye hediye ettim. Elinde koklayıp durdu biz gidinceye kadar. Oldukça bozuk Türkçe’ siyle; “ Koku, Osmanlı kokusu, Isparta’ nın kokusu “ diye -diye yanından ayrıldık.. Araştırm.

Bayram AYGÜN: Emekli Öğretm/ Köşe Yazarı

 

 
Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , KURTLARIN, VEFASI.., ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
12 Mayıs 2019
RAMAZAN AĞA’NIN RAMAZAN EŞEKLERİ..
28 Okunma.
02 Mayıs 2019
HZ. MEVLANA CİLALİTTİN’İN’İN OĞLU ISPARTA VE ULUBORLU ‘DA.
19 Okunma.
24 Nisan 2019
ISPARTA ULUBORLU’NUN SANATÇI KUYUMCUSU NEBİOĞLU ABDULLAH. ..
41 Okunma.
21 Nisan 2019
ISPARTA VE ÇEVRESİNE ORTA ÇAĞI YAŞATAN VALİ.
31 Okunma.
17 Nisan 2019
BEZMİ- ALEM SULTAN
32 Okunma.
14 Nisan 2019
YABANLU BAZAARU –“PAZAR”
53 Okunma.
07 Nisan 2019
BEŞ BİN YILLIK ŞEHRİN ADI VE KİMLİĞİ
45 Okunma.
17 Mart 2019
ÇANAKKALE’DE ÜÇ ULUBORLU’LU ÜÇ MEKTUP ÜÇ ŞEHİT
69 Okunma.
29 Kasım 2018
KOMŞU’NUN YANLIŞ İŞİ…
368 Okunma.
21 Ekim 2018
ÖLÜMÜ’YLE BUNLARI HATIRLADIM…
160 Okunma.
30 Eylül 2018
OSMANLI ISPARTASI’NIN BİR VEFALI HALKSEVER İNSANI ..
232 Okunma.
19 Eylül 2018
HALİLOĞLU AYNALI HALİL..
214 Okunma.
29 Ağustos 2018
ISPARTA DOMATES İLE 1918 DE TANIŞTI
247 Okunma.
26 Ağustos 2018
“BAYRAM’LIK AĞIZ ”
233 Okunma.
19 Ağustos 2018
HACI SİNAN AĞA
228 Okunma.
12 Ağustos 2018
EŞEĞE TERS BİNEN ISPARTA VALİSİ
225 Okunma.
01 Ağustos 2018
KARA HAVACILIK OKULU ISPARTA ’ MIZA HOŞ GELDİNİZ!
256 Okunma.
30 Temmuz 2018
ISPARTA - FETHİYE HATTI
211 Okunma.
22 Temmuz 2018
ISPARTA’NIN GELECEĞİNİ NEDEN MARKA HALİNE GETİREMİYORUZ!.
231 Okunma.
20 Temmuz 2018
Isparta -Avustralya Melbörn Hattı’ndan.. BATI TRAKYALILAR TÜRK CİMİ’Sİ…
179 Okunma.
14 Temmuz 2018
KARANLIKLARIN AYAK SESLERİ..
257 Okunma.
08 Temmuz 2018
(DOKUZ TAŞLI DAMA)
251 Okunma.
17 Haziran 2018
OSMANLI ISPARTASI’NIN BİR BAYRAM ANISI..
292 Okunma.
24 Mayıs 2018
BİR TUTAMLIK İNSAN SAÇLARI HİCAZ YOLUNDA.
292 Okunma.
16 Mayıs 2018
KATIR SIRTINDA BİR ISPARTA VALİSİ GEÇTİ ..
282 Okunma.
26 Nisan 2018
ISPARTA VE BURDUR’DA HALICILIĞIN BAŞLAMASI
399 Okunma.
24 Mart 2018
VİCDANLARINI ASKIYA ALANLAR
316 Okunma.
07 Mart 2018
(Mımırta alırım, Mımırta Satarım..) “MIMIRTA VAR, MIMIRTA!”
388 Okunma.
15 Şubat 2018
BİR TUTAMLIK İNSAN SAÇLARI HİCAZ YOLUNDA..
404 Okunma.
10 Şubat 2018
ISPARTA BÖLGESİ: ÖKÜZBATTI’NIN GİZEMİ...
312 Okunma.
27 Ocak 2018
1840’LI ISPARTA’SININ GÜL KOKULU DEVELERİ
389 Okunma.
03 Ocak 2018
ZELZELE ŞÜKRÜ
555 Okunma.
25 Aralık 2017
ISPARTA SANCAĞINDA ŞAŞKINLIK VE SEVİNÇ..
538 Okunma.
16 Aralık 2017
MERYEM KIZI DERMEŞ
492 Okunma.
03 Aralık 2017
OSMANLI ISPARTA'SINDA BİR DEVŞİRME...
343 Okunma.
28 Kasım 2017
ISPARTA’NIN ASANSÖR İLE CEBELLEŞMESİ..
515 Okunma.
26 Kasım 2017
ISPARTA ÖKÜZBATTI’NIN İLK GÜL SUBUNU’SU
482 Okunma.
22 Kasım 2017
KARABIÇAK: ŞEHİT DEDESİ..
519 Okunma.
06 Kasım 2017
ŞEHİTLER KÖYÜ YENİCE ..
493 Okunma.
25 Ekim 2017
ISPARTA’MIZIN KALKINDIĞINI İDDİA EDEBİLİN MİSİNİZ?
610 Okunma.
13 Ekim 2017
BOŞ TÜRBE mi, HOŞ TÜRBE mi?..
517 Okunma.
16 Eylül 2017
ENDİŞELENMEYİN!.
553 Okunma.
05 Eylül 2017
ISPARTA NEDEN BİR AFYON, KAYSERİ VE MALATYA OLAMADI.?
543 Okunma.
07 Kasım 2016
ISPARTA ÖKÜZBATTI’NIN İLK “GÜL SAPUNİ” Sİ..
1068 Okunma.
Haber Yazılımı