Yazı Detayı
14 Nisan 2019 - Pazar 15:57 Bu yazı 29 kez okundu
 
YABANLU BAZAARU –“PAZAR”
Bayram AYGÜN
 
 

-Selçuklularda Uluborlu Panayır Açıkalan Pazarı-

Selçuklular döneminde 52 yıl süren bir meydan pazarından bahsediyorum. Bahar aylarında, üç ay kesintisiz Ahi Bahaeddin mahallesi bölgesi bir bayram havasına bürünürdü.

Milletlerarası bir pazardı. Selçuklular Alanya kalesini, Alanya’ yı ele geçirdikten sonra, Mısır başta olmak üzere Afrika ülkelerinin tüccarları, bayan yakınları turizm gezisi anlamında “Ulu-borlu Bazaaru” na katılırlardı. Ülkelerindeki mallarını satarlar, diğer memleketlerden gelen tüccarlar Anadolu ürünlerini, Uluborlu mallarını alarak, yine Alanya limanından geldikleri ülke-lerine, memleketlerine şen-şakrak giderlerdi.

Konya, Teke yöresi (Antalya, Burdur, Isparta) bölgesinde üretilen malların dış satımı yanın-da ; Hindistan, Çin bölgesinden Karayoluyla İpek yolu ticareti, Deve-katır kervanlarıyla fiziki büyüklüklerinden dolayı getirilemeyen malların deniz yoluyla Alanya’ dan girişi ile Uluborlu’ da “Yabanlu Baazaru” nda alıcı bulur, insanlar mutlu olurlardı.

Selçuklu bölgesine deniz yoluyla denizaşırı ülkelerden özellikle baharat, bayanların ihtiyaç malzemeleri, misafir kahve, şerbet takımları ile benzer simli kumaşlar getirilir, satılırdı.

Aynı dönemde Selçuklu devletinin yönetimindeki Kayseri, Sivas “Yabanlu Bazaaru” unda bayanların pazara girip alış-veriş yapmaları, malları incelemeleri eşleri izin verse bile; Kadı’ larca (din adamı) yasaklanmıştı. Uluborlu “Yabanlu Bazaarı” nda böyle bir yasak yoktu!. Eşinin iznini (desturunu) aldıktan sonra, en az 3 kadın olmak şartıyla pazara inip; isterlerse yüzlerini açabilecekleri, perakendeci erkek tüccarlardan ihtiyaçlarını alabilme serbestisi vardı. Hava kararmadan evlerine dönme koşulu vardı.

Uluborlu şehri Selçuklu’ nun her konuda, bilhassa sosyal, beşeri alanda; bir test uygulama bölgesiydi. Selçuklu döneminde 22 dolayında medrese, iki adet Psiko Terapi merkezi (Buk’a: Farklı, huy eğitimi veren okul) mevcuttu. Diğer Selçuklu şehirlerinde sadece erkeklere hitap eden medreseler bulunurken; Selçuklu’ nun Uluborlu Sancak beylik merkezinde çocuklar, kızlar, erkekler için çok yönlü, çok programlı, dünyevi alanlara yönelik medreselerde dersler veriliyordu. Yunanistan’daki Isparta, Barla, Eğirdir Nis ve Uluborlu‘ lu Rum torunlarının şahsıma yazdırdıkları beşeri tarih notları böyle diyor.

Uluborlu “Yabanlu Bazaaru” nda Anadolu’ da ilk defa seyyar (gezgin) bayan 'Perükar' berberleri (kuaför) seyyar olarak Uluborlu “Yabanlu-Bazaaru” nda yer alıp hizmet ediyorlardı.. 1245’ lerde kadına yönelik özel hürriyetin Anadolu’nun başka yerlerinde, gezegenimizin bu enlem ve boylamında bayanlara hizmet anlamında bir serbestliği göremiyoruz doğrusu..

Pazardan makyaj malzemeleri, ayna, tarak, çocuk oyuncakları, kumaşlar; diğer bayanlara has, kişisel eşyaları satın alabildiler. Örgü, biçki malzemelerini, ayva reçeli benzer sağlık, besin ürünlerini satabilecekleri, kadınların yüzlerinde perde olmadan erkek Müslim, Gayrı-Müslim müşterilerle pazarlık yapabilecekleri Kadı lığınca müsaade edilmişti.

Bu dönemde Uluborlu Müslüman ve Rum bayanları kol kola, hoşsohbet içinde mevsimlik pazarda serbestçe alışveriş yapabildiler. Müslüman, Rum bayan ayrımı da yapılmadı. Örgü, gıda ürünlerini satabiliyorlar idi. İlk defa Anadolu tarihinde bu dönemde, Selçuklularda, bayanlara kişisel özgürlüklerin verildiği coğrafi “yer” in Uluborlu olduğunu söyleyebilirim.

Uluborlu’ daki uygulamalardan sonra, Kayseri, Sivas “Yabanlu Pazaaru” larında da aynı kararların alındığını, Medreseler, yönetim, halk arasında dengeli bir hoşgörünün sosyolojik açıdan kurulduğunu söylemem abartı olmaz.

Uluborlu’ lu kumaş dokuma ürünleri ile sanatsal bir el becerisi ile çeşitli ülkeler için ihtiyaç olarak; bayrak, flama, armaların Uzakdoğu kumaşları ile yerli Uluborlu işi dokumalarla birleştirilerek yeni bir görünüş yaratılmıştı.

Selçuklu’ nun “Uluborlu Yabanlu Bazarı” nedeniyle bir 52 yılı ticari, sosyal, beşeri harek-etlilik, çağında Uluborlu şehrine renk katmıştır.

Ülkemizde devlet özel 230 dolayında üniversitelerimiz mevcut. Akademik araştırmaları resmiyetten ileri gitmiyor. Uluborlu’ muz’un ilklerini, beşeri, sosyal tarihi dünyasını neden “tez’lerine , araştırmalarına konu etmezler!

Bir defa daha Yunanistan’ da yaşamını sürdüren Mübadil Osmanlı Rum torunularına Ulu-borlu adına teşekkür ederim.Preveze’den Uluborlu’ lu torun Vasilia Moraloğlu’na, Barla’lı Rum torun Minas Küfüncüoğlu’na, Isparta’ lı Rum torunu Haci Hristo Delibaş’ a, Atina’daki: Eğirdir Nis’ li torunProf. Dr. Andon Kazancıoğlu’ na bilhassa teşekkürlerimi sunarım. Olga Benetu (Yelkenoğlu), Neo Lonia ve Filadelfya Metropoliti Gavriil Bey.. Neo Lonia Filadelfya Metropoliti Gavriil Bey’ e de teşekkürlerimi sunarım.

Çok ilginç bir yönü de: Selçuklu ile Bizans arasında rekabet, savaş olmasına karşın; Bizans tüccarlarının özel bir Uluborlu beyi Karataçoğlu’ nun izni ile bu pazara bay-bayan gelerek; alışveriş etmeleri olayıdır. Bu durum dünya tarihinde ilktir. Bundan dolayı Selçuklu’ nun Uluborlu’daki uluslararası “Yabanlu Pazaru”nun işleyişinden etkilenen diğer bir Selçuklu şehri Kayseri de de Yabanlu Bazaaru-pazarı- açılmış olduğunu yine Yunanistan’daki Barla, Isparta, Eğirdir Nis ve Isparta’lı Rum torunlarının dedelerinden hatıra kalan günlüklerinden öğrendiğimi tekrar edeyim.

 

 
Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , YABANLU, BAZAARU, –“PAZAR”, ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
17 Nisan 2019
BEZMİ- ALEM SULTAN
8 Okunma.
07 Nisan 2019
BEŞ BİN YILLIK ŞEHRİN ADI VE KİMLİĞİ
22 Okunma.
17 Mart 2019
ÇANAKKALE’DE ÜÇ ULUBORLU’LU ÜÇ MEKTUP ÜÇ ŞEHİT
51 Okunma.
27 Aralık 2018
KURTLARIN VEFASI..
822 Okunma.
29 Kasım 2018
KOMŞU’NUN YANLIŞ İŞİ…
345 Okunma.
21 Ekim 2018
ÖLÜMÜ’YLE BUNLARI HATIRLADIM…
137 Okunma.
30 Eylül 2018
OSMANLI ISPARTASI’NIN BİR VEFALI HALKSEVER İNSANI ..
211 Okunma.
19 Eylül 2018
HALİLOĞLU AYNALI HALİL..
184 Okunma.
29 Ağustos 2018
ISPARTA DOMATES İLE 1918 DE TANIŞTI
219 Okunma.
26 Ağustos 2018
“BAYRAM’LIK AĞIZ ”
203 Okunma.
19 Ağustos 2018
HACI SİNAN AĞA
201 Okunma.
12 Ağustos 2018
EŞEĞE TERS BİNEN ISPARTA VALİSİ
208 Okunma.
01 Ağustos 2018
KARA HAVACILIK OKULU ISPARTA ’ MIZA HOŞ GELDİNİZ!
228 Okunma.
30 Temmuz 2018
ISPARTA - FETHİYE HATTI
187 Okunma.
22 Temmuz 2018
ISPARTA’NIN GELECEĞİNİ NEDEN MARKA HALİNE GETİREMİYORUZ!.
207 Okunma.
20 Temmuz 2018
Isparta -Avustralya Melbörn Hattı’ndan.. BATI TRAKYALILAR TÜRK CİMİ’Sİ…
159 Okunma.
14 Temmuz 2018
KARANLIKLARIN AYAK SESLERİ..
233 Okunma.
08 Temmuz 2018
(DOKUZ TAŞLI DAMA)
232 Okunma.
17 Haziran 2018
OSMANLI ISPARTASI’NIN BİR BAYRAM ANISI..
269 Okunma.
24 Mayıs 2018
BİR TUTAMLIK İNSAN SAÇLARI HİCAZ YOLUNDA.
270 Okunma.
16 Mayıs 2018
KATIR SIRTINDA BİR ISPARTA VALİSİ GEÇTİ ..
257 Okunma.
26 Nisan 2018
ISPARTA VE BURDUR’DA HALICILIĞIN BAŞLAMASI
372 Okunma.
24 Mart 2018
VİCDANLARINI ASKIYA ALANLAR
293 Okunma.
07 Mart 2018
(Mımırta alırım, Mımırta Satarım..) “MIMIRTA VAR, MIMIRTA!”
363 Okunma.
15 Şubat 2018
BİR TUTAMLIK İNSAN SAÇLARI HİCAZ YOLUNDA..
379 Okunma.
10 Şubat 2018
ISPARTA BÖLGESİ: ÖKÜZBATTI’NIN GİZEMİ...
294 Okunma.
27 Ocak 2018
1840’LI ISPARTA’SININ GÜL KOKULU DEVELERİ
362 Okunma.
03 Ocak 2018
ZELZELE ŞÜKRÜ
529 Okunma.
25 Aralık 2017
ISPARTA SANCAĞINDA ŞAŞKINLIK VE SEVİNÇ..
518 Okunma.
16 Aralık 2017
MERYEM KIZI DERMEŞ
466 Okunma.
03 Aralık 2017
OSMANLI ISPARTA'SINDA BİR DEVŞİRME...
328 Okunma.
28 Kasım 2017
ISPARTA’NIN ASANSÖR İLE CEBELLEŞMESİ..
496 Okunma.
26 Kasım 2017
ISPARTA ÖKÜZBATTI’NIN İLK GÜL SUBUNU’SU
465 Okunma.
22 Kasım 2017
KARABIÇAK: ŞEHİT DEDESİ..
498 Okunma.
06 Kasım 2017
ŞEHİTLER KÖYÜ YENİCE ..
470 Okunma.
25 Ekim 2017
ISPARTA’MIZIN KALKINDIĞINI İDDİA EDEBİLİN MİSİNİZ?
590 Okunma.
13 Ekim 2017
BOŞ TÜRBE mi, HOŞ TÜRBE mi?..
491 Okunma.
16 Eylül 2017
ENDİŞELENMEYİN!.
533 Okunma.
05 Eylül 2017
ISPARTA NEDEN BİR AFYON, KAYSERİ VE MALATYA OLAMADI.?
526 Okunma.
07 Kasım 2016
ISPARTA ÖKÜZBATTI’NIN İLK “GÜL SAPUNİ” Sİ..
1039 Okunma.
Haber Yazılımı