Yazı Detayı
21 Haziran 2021 - Pazartesi 11:54 Bu yazı 108 kez okundu
 
ISPARTA’NIN, ULUBORLU’NUN, EĞİRDİR’İN İLK HUKUKÇU, TARİHÇİ RUM’U
Bayram AYGÜN
 
 

Saygıdeğer Ispartalılar, ilçelerinde, köylerinde oturan hemşerilerim. Oturmakta olduğunuz bu topraklar ya da Yunanlıların deyimiyle Pisidia toprakları Anadolu’nun güngörmüş, savaş görmüş, acılar çekmiş güzel de günler yaşamış topraklardır.

Toros heybetli sıradağlarının batısında yer alan Isparta ve bölgesinin tarih öncesi çağlardan yüzyılımızın başına kadar bir efsane, efsaneler ülkesi olduğunu bir de benden dinleyin. Pisidia denilen Isparta, Yalvaç, Uluborlu, Eğirdir ve bölgesi tarihi geçmişinden günümüze kadar yoğun ve derin ormanları, dik yamaçları, vadileri, nehirleri ile Pisidia adını almış. Türk tarihinde belirtilmeyen daha çok enteresan olayların geçtiği bir bölge olduğunu söyleyebilirim.

Üzerinde oturduğunuz Psidia (Isparta) bölgesi büyük nüfus hareketlerini, göçleri, iç savaşları, yüzyıllar boyunca devamla fetihleri yaşamış. Kurtuluş savaşının kazanılmasında destek bölgesi olarak kayda geçmiş olduğunu sonradan Yunanistan’a göç ettikten sonra Isparta Rum Atina Nea Ionia bölgesindeki dernek yayın organı dergilerde dile getirir. Uzun ömrü süresince aklı hep Uluborlu, Isparta ve bölgesinde kalmıştır.

Isparta’nın (Pisidia'nın) dağlık ve kahraman insanlarının Anadolu’yu ve Müslümanlığı koruyan insanlar topluluğu olduğunu kitap ve dergi yazılarında belirtmiştir. Isparta, Uluborlu, Barla, karşı tarafta yenice, Yalvaç, Eğirdir ve Nis adası için Vassilios Filosoglou (Fileoğlu)” Küçük Asya’ nın Sparta’ sı (Isparta) “diyor.

Vassilios Filosoglou (Fileoğlu) yazdığı Yunanca sosyal tarih kitabının içindeki makalelerden birinde MÖ331’de Isparta bölgesine gelir Yunan Makedonya kralı Büyük İskender. Uluborlu ’da bir müddet kalır, soğukların geçmesini bekler. Sagalassos yani Ağlasun ile Uluborlu’ yu (Apollonia) kardeş şehir ilan eder) şehirlerini anlatır. Sagalassosluların önlerine şarap testisini koyup taptıklarını görür. MÖ331’de yine: Uluborluların ise Kapı Dağı’ nı önüne doğru, ayakta taptıklarını yazar.

Bizans İmparatorluğu'nun en parlak döneminde Pisidia Uluborlu’su, , Güney Frigya MÖ 6.

Yüzyılda (Antik Yunan)uygarlığınca Ferik ya da Firig uygarlığınca (tavuk) çok kutsaldı. Taptıkları yerel tanrılardan birisi olduğunu yazıyor Isparta’lı hukukçu ve tarihçi Vassilios Filosoglou. 1886’larda Uluborlu’lu bir tüccar –demirci Rum ailesinin zeki oğlu Vassilios Filosoglou (Fileoğlu) ‘nu Sultan II: Abdülhamid Han çocuk yaşta Osmanlı sarayına götürür, hukuk eğitimi verdirtir.. Hukuk öğrencisi olduğu sıralarda Uluborlu, Isparta Psidia bölgesinin tarihini yazar.

1915’te Isparta’ dan (Uluborlu) Çanakkale savaşına Osmanlı İmparatorluğu adına katılır. Onursal Paşalığa bir anda yükseltilmiş Gayrımüslim Isparta’ lı unvanı verilmiştir. Dört kızı 1923 Lozan Mübadil anlaşması gereği Müslümanlığı seçtikleri için Yunanistan’a gitmezler, Isparta’da kalırlar. Kendisi, eşi Lozan Mübadili olarak Yunanistan’a göç ederler.

İstanbul’da Sultan II: Abdülhamid Han’ın desteğiyle İstanbul da batılı eğitim veren Hukuk tahsilini bitirdikten sonra Uluborlu’ya döner. Beşer hafta Uluborlu, Isparta, Eğirdir Nis’te yerleşik kalır. Bu esnada hem vatandaşlara batılı anlamda yeni çağdaş hukuk haklarını anlatmaya çalışırken, bölgenin (Isparta’nın) tarihini yazar. ( Orijinal Yunanca kopyası Selanik’teki torunları tarafından makaleler yazmak, yayınlamak üzere şahsıma verildi.) Doğduğu Uluborlu, Isparta topraklarına karşı minnet duygularını yerine getirmek ister.1910’ larda memleketi Uluborlu’ya gelir. Batılı anlamda hukuk sal bilgileri vermek üzere Isparta, Uluborlu, Eğirdir ve Nis adasına katır sırtında dolaşır. Vatandaşların medeni hukuk, hakları hakkında insanları bilgilendirmeye, bilinçlendirmeye başlar.

Yazdığı Sosyal Tarih kitabında Psidya (Isparta) insanlarının, bölgesinin İlk Çağ’dan Helenizm’in (Yunan) etkisinden kurtuluncaya kadarki döneminin yaşam biçimlerini (günlük yaşamı) ele alır anlatımları yazıya geçirir. El yazma Isparta bölgesinin sosyal tarih makalelerle dolu kitabının bir kopyasını Isparta metropolitliğine bir örneğini de yanında Yunanistan’a taşır. Isparta ve bölgesindeki tarihi yerleri birbir anlatılır. Olağanüstü diplomatik yeteneğe sahip Isparta bölgesinde konuşulan tarihi süreç içindeki dilleri, kelimeleri, (İslam ve Ortodoks insanlarınca söylenen) atasözlerini sosyal tarih kitabında sıralar, anlatır.

Ispartalılar Atina Nea Ionia Rum derneğince Yunanca bastırılan kitapta en ilgici şu oldu. Gönen yani Roma şehir devleti Gönen’de tüm Roma metal paralarının Gönen Yuvecca yaylasında bulunan köyde bastırılıyormuş. Tüm Roma şehir devletlerine buradan dağıtılıyormuş veya dökümü yapılıyormuş. Askeri açıdan burası güvenceli bölgeymiş..

Gönen yani Konana da Manastır bölgesinde bir Ortodoks küçük çaplı manastır kilise varmış.

MS 46’da 13. Hz. İsa Havarisi Aziz Elçi Pavlos’ u Roma askerleri öldürmek için takip ederler. Aziz Elçi Pavlos’ ta Gönen Manastır bölgesinde bir Gönen’ li çobanın kulübesine sığınır, kış’ ı burada geçirir.. Bu kutsallıktan dolayı da 1794’te küçük çaplı “Manastır Kilise” inşa ederler. Bir de: Gönen’in Manastır bölgesi ile Gönen Uluborlu arka, ara yolu kutsalmış. Ortodoksların kutsal kitaplarında (Luka1:19) bölümünde bu durum anlatılır.

Bu bölgeye bir küçük manastır inşa ederler. Gönen bölgesinde şimdi Yunus Emre akrabalarının yattığı mezarlık bölgesindeki Ortodoks Manastırını 1794’te İzmir’den gelen kilise işçileri manastırı yıkıp, taşları numaralarlar. Sonra kıl torbalarla kervan marifetiyle İzmir’e oradan Yunanistan’ın Manastır bölgesine götürüp manastırı yeniden inşa ederler.

Uluborlu’nun liderliğinde Isparta ve diğer bölgelerin 1910’a kadarki önemli bir ekonomik kalkınma ve kültürel faaliyetlerini (Müslüman ve Rum ahalinin bir birleriyle olan ticari, kültürel, bağlarını) yazarken; Isparta bölgesinin ticaretin, tarımın, hayvancılığın, dokumanın İslami ve diğer dini kültürlerin merkezi olduğunu örneklerle anlatır.

 

 
Etiketler: ISPARTA’NIN,, ULUBORLU’NUN,, EĞİRDİR’İN, İLK, HUKUKÇU,, TARİHÇİ, RUM’U,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
23 Temmuz 2021
BAŞKAN BAŞDEĞİRMENLERİN’İN RÜYASI
78 Okunma.
20 Temmuz 2021
OSMANLI DÖNEMİNDE EĞİRDİR NİS RUMLARI KURBAN KESERLERDİ
149 Okunma.
17 Temmuz 2021
ISPARTALI TORUNDAN BİR MUCİT
73 Okunma.
09 Temmuz 2021
“ÇAĞIRAYIM MEVLA’M SENİ”
84 Okunma.
07 Temmuz 2021
TARİH ŞEHRİ ULUBORLU’DA VİRJİN TAPINAĞI
57 Okunma.
03 Temmuz 2021
^ ISPARTA32’NİN 32 SANATI
68 Okunma.
30 Haziran 2021
SONBAHARI YAŞAYANLARA DOKUNABİLMEK
67 Okunma.
18 Haziran 2021
2023’ ÜN YENİ BAKANLARINDAN BİRİSİ ISPARTADA MI?
72 Okunma.
12 Haziran 2021
ISPARTA’ NIN “ŞAMPİYONLUKLAR YILI”
115 Okunma.
07 Haziran 2021
YUNANLILARIN AĞZINDAN ISPARTA
129 Okunma.
01 Haziran 2021
ISPARTA’DA OSMANLI-CUMHURİYET DÖNEMİ KAHVEHANELERİ
108 Okunma.
29 Mayıs 2021
1913’LÜ YILLARDA ISPARTA SOKAKLARININ GÜNLÜK YAŞAMINDAN BİR KESİT
130 Okunma.
26 Mayıs 2021
BAŞKAN BAŞDEĞİRMEN’İN BAŞARILARINDAN BİRİSİ DAHA..
122 Okunma.
24 Mayıs 2021
YAŞADIĞINIZ ISPARTA TOPRAKLARININ TARİHİ DOKUSU
151 Okunma.
13 Mayıs 2021
BAŞKAN BAŞDEĞİRMEN’İN SADELİĞİ
199 Okunma.
07 Mayıs 2021
KURAL TANIMAZLAR İŞ BAŞINDA
199 Okunma.
05 Mayıs 2021
KUYUYA ATILAN TAŞ!
139 Okunma.
01 Mayıs 2021
SONER TOROS’UN ARDINDAN
144 Okunma.
28 Nisan 2021
EĞİRDİR NİS, ULUBORLU-ISPARTA MODA DA ÖNCÜ’ YDÜ.
123 Okunma.
17 Nisan 2021
DİBEK ALİ
246 Okunma.
27 Mart 2021
ISPARTA METROPOLİTLİK PAPAZLARININ KARANLIK KARARLARI
258 Okunma.
20 Mart 2021
“İPLİĞİNİ (KÖLESİNİ)PAZARA ÇIKARMAK”
144 Okunma.
25 Şubat 2021
HER BİRİ BİR KAHRAMAN İLÇE’MİZ ULUBORLU
148 Okunma.
17 Şubat 2021
ISPARTA VE ULUBORLULARIN YAYIKÇI CUGA HANIM’I
196 Okunma.
14 Şubat 2021
BAŞKAN BAŞDEĞİRMENİN OMUZLARINA BİR YILDIZ DAHA...
146 Okunma.
02 Şubat 2021
HUKUK DONDURULMAMALI...
182 Okunma.
29 Ocak 2021
ELİN ÜLKELERİNDEKİ HUKUK İŞLEYİŞİ BAŞKA MI?
154 Okunma.
24 Ocak 2021
VATANDAŞIN DA İSTEĞİ BU DEĞİL Mİ!
161 Okunma.
21 Ocak 2021
NEREDE ŞU OSMANLI DÜĞÜNLERİ!
174 Okunma.
12 Ocak 2021
1921 HALİDE ONBAŞI ULUBORLU’DA
238 Okunma.
07 Ocak 2021
ULUBORLU İŞİ, ÇELİKTEN KESKİN KILIÇ YAPIMI
208 Okunma.
03 Ocak 2021
TARİHİ LEZZET YENİ YERİNDE
154 Okunma.
26 Aralık 2020
ANADOLU DA ATA GÜREŞİNİ İLK SAHİPLENENLER ULUBORLU'LARDI
174 Okunma.
14 Aralık 2020
BUYURUN CENAZE NAMAZINA
236 Okunma.
29 Kasım 2020
DEDE ABDURRAHMAN!
237 Okunma.
08 Kasım 2020
SUŞA’DA’ EZAN SESİ.
228 Okunma.
31 Ekim 2020
BAŞDEĞİRMEN VE FİRDEVS BEY
179 Okunma.
21 Ekim 2020
BERBER HASAN,
206 Okunma.
06 Ekim 2020
TÜRK DÜNYASI UYANIŞTA!.
199 Okunma.
13 Ağustos 2020
BİZİM HİKAYEMİZ’DEN ..
235 Okunma.
08 Temmuz 2020
GÖNEN’Lİ BAYAN’IN VATANSEVERLİĞİ ..
293 Okunma.
28 Haziran 2020
TARİH TEKERRÜR MÜDÜR?
232 Okunma.
26 Mayıs 2020
HER ŞEYİ DEVLETTEN BEKLEMEK!...
301 Okunma.
14 Mayıs 2020
DOLU DOLU ALKIŞLAR..
225 Okunma.
24 Nisan 2020
“MR’ ın (Emar) MUCİDİBİR ISPARTA’Lİ ACEMDİR..”
316 Okunma.
22 Nisan 2020
ASTRONOT KOSTÜMLÜ SAĞLIK ORDUMUZU ALLAH BAŞARILI KILSIN
245 Okunma.
18 Nisan 2020
HOŞGÖRÜ BİZDEN, SANAT ESERİ YARATMAK SİZDEN.
321 Okunma.
29 Şubat 2020
ÇAN-ÇİNG-ÇUN…
307 Okunma.
22 Şubat 2020
VATAN SANA MİNNETTARDIR
284 Okunma.
10 Kasım 2019
ULUBORLU’NUN TARİHTEKİ TIBBİ ALET İMALATI..
553 Okunma.
28 Ekim 2019
ATATÜRK’ÜN SÖZÜNÜ 100 YIL SONRA ANLAYABİLDİK!..
449 Okunma.
04 Ağustos 2019
ULUBORLU’LU “HACI OĞUL YOZ” OĞLAN
556 Okunma.
02 Temmuz 2019
SELANİK KÖYLERİNDE ULUBORLU RÜZGARI
400 Okunma.
26 Haziran 2019
LOZAN MUHACİRLERİNİN ATA TOPRAKLARINDA İDİM ..
417 Okunma.
12 Mayıs 2019
RAMAZAN AĞA’NIN RAMAZAN EŞEKLERİ..
490 Okunma.
02 Mayıs 2019
HZ. MEVLANA CİLALİTTİN’İN’İN OĞLU ISPARTA VE ULUBORLU ‘DA.
371 Okunma.
24 Nisan 2019
ISPARTA ULUBORLU’NUN SANATÇI KUYUMCUSU NEBİOĞLU ABDULLAH. ..
547 Okunma.
21 Nisan 2019
ISPARTA VE ÇEVRESİNE ORTA ÇAĞI YAŞATAN VALİ.
455 Okunma.
17 Nisan 2019
BEZMİ- ALEM SULTAN
599 Okunma.
14 Nisan 2019
YABANLU BAZAARU –“PAZAR”
599 Okunma.
07 Nisan 2019
BEŞ BİN YILLIK ŞEHRİN ADI VE KİMLİĞİ
438 Okunma.
17 Mart 2019
ÇANAKKALE’DE ÜÇ ULUBORLU’LU ÜÇ MEKTUP ÜÇ ŞEHİT
1275 Okunma.
27 Aralık 2018
KURTLARIN VEFASI..
1269 Okunma.
29 Kasım 2018
KOMŞU’NUN YANLIŞ İŞİ…
802 Okunma.
21 Ekim 2018
ÖLÜMÜ’YLE BUNLARI HATIRLADIM…
600 Okunma.
30 Eylül 2018
OSMANLI ISPARTASI’NIN BİR VEFALI HALKSEVER İNSANI ..
693 Okunma.
19 Eylül 2018
HALİLOĞLU AYNALI HALİL..
788 Okunma.
29 Ağustos 2018
ISPARTA DOMATES İLE 1918 DE TANIŞTI
715 Okunma.
26 Ağustos 2018
“BAYRAM’LIK AĞIZ ”
648 Okunma.
19 Ağustos 2018
HACI SİNAN AĞA
641 Okunma.
12 Ağustos 2018
EŞEĞE TERS BİNEN ISPARTA VALİSİ
617 Okunma.
01 Ağustos 2018
KARA HAVACILIK OKULU ISPARTA ’ MIZA HOŞ GELDİNİZ!
661 Okunma.
30 Temmuz 2018
ISPARTA - FETHİYE HATTI
622 Okunma.
22 Temmuz 2018
ISPARTA’NIN GELECEĞİNİ NEDEN MARKA HALİNE GETİREMİYORUZ!.
617 Okunma.
20 Temmuz 2018
Isparta -Avustralya Melbörn Hattı’ndan.. BATI TRAKYALILAR TÜRK CİMİ’Sİ…
545 Okunma.
14 Temmuz 2018
KARANLIKLARIN AYAK SESLERİ..
660 Okunma.
08 Temmuz 2018
(DOKUZ TAŞLI DAMA)
662 Okunma.
17 Haziran 2018
OSMANLI ISPARTASI’NIN BİR BAYRAM ANISI..
701 Okunma.
24 Mayıs 2018
BİR TUTAMLIK İNSAN SAÇLARI HİCAZ YOLUNDA.
699 Okunma.
16 Mayıs 2018
KATIR SIRTINDA BİR ISPARTA VALİSİ GEÇTİ ..
641 Okunma.
26 Nisan 2018
ISPARTA VE BURDUR’DA HALICILIĞIN BAŞLAMASI
853 Okunma.
24 Mart 2018
VİCDANLARINI ASKIYA ALANLAR
794 Okunma.
07 Mart 2018
(Mımırta alırım, Mımırta Satarım..) “MIMIRTA VAR, MIMIRTA!”
781 Okunma.
15 Şubat 2018
BİR TUTAMLIK İNSAN SAÇLARI HİCAZ YOLUNDA..
792 Okunma.
10 Şubat 2018
ISPARTA BÖLGESİ: ÖKÜZBATTI’NIN GİZEMİ...
813 Okunma.
27 Ocak 2018
1840’LI ISPARTA’SININ GÜL KOKULU DEVELERİ
910 Okunma.
03 Ocak 2018
ZELZELE ŞÜKRÜ
1025 Okunma.
25 Aralık 2017
ISPARTA SANCAĞINDA ŞAŞKINLIK VE SEVİNÇ..
986 Okunma.
16 Aralık 2017
MERYEM KIZI DERMEŞ
964 Okunma.
03 Aralık 2017
OSMANLI ISPARTA'SINDA BİR DEVŞİRME...
722 Okunma.
28 Kasım 2017
ISPARTA’NIN ASANSÖR İLE CEBELLEŞMESİ..
868 Okunma.
26 Kasım 2017
ISPARTA ÖKÜZBATTI’NIN İLK GÜL SUBUNU’SU
924 Okunma.
22 Kasım 2017
KARABIÇAK: ŞEHİT DEDESİ..
928 Okunma.
06 Kasım 2017
ŞEHİTLER KÖYÜ YENİCE ..
1046 Okunma.
25 Ekim 2017
ISPARTA’MIZIN KALKINDIĞINI İDDİA EDEBİLİN MİSİNİZ?
1114 Okunma.
13 Ekim 2017
BOŞ TÜRBE mi, HOŞ TÜRBE mi?..
953 Okunma.
16 Eylül 2017
ENDİŞELENMEYİN!.
1050 Okunma.
05 Eylül 2017
ISPARTA NEDEN BİR AFYON, KAYSERİ VE MALATYA OLAMADI.?
1048 Okunma.
07 Kasım 2016
ISPARTA ÖKÜZBATTI’NIN İLK “GÜL SAPUNİ” Sİ..
1539 Okunma.
Haber Yazılımı